Na długo zanim nauka powiązała cholery z kiepską jakością wody, ludzie zaczęli sugerować, że czysta woda dostarczana każdej rodzinie spowoduje spadek śmiertelności spowodowanej przez tą chorobę. Przypuszczenie, że każda osoba zasłużyła na czystą wodę do napoju i prania, był związany z powszechnymi filozoficznymi przekonaniami okresu oświeceniowego w Europie. Podczas epoki oświecenia na przełomie osiemnastego wieków filozofowie rozmyślali ponad prawami niezbywalnymi dla całej ludzkości. Prawo do bieżącej, czystej wody zaczęło być postrzegane jako jedno z nich. Takie filozoficzne dyskusje doprowadziły francuskiego naukowca La Hire do zaproponowania by, każda francuska rodzina miała zainstalowany filtr piaskowy do wody, który dostarczał by czystą wodę. Piasek filtrujący stał się najpopularniejszą metodą filtracji wody w wielu europejskich miastach.
Około 100 lat później, urzędnicy państwowi w Zjednoczonym Królestwie zaczęli zastanawiać się, nad organizacją filtracji wody. W 1804, pierwsza obejmująca zasięgiem całe miasto, miejska stacja filtrów została zainstalowana w Rothesay w Szkocji przez Roberta Thom’a, ważnego naukowca szkockiego oświecenia (Baker & Taras, 1981). W 1827, James Simpson, angielski naukowiec, utworzył podobny projekt do Thom’a. Modele filtrów do wody Simpsona szybko zostały wprowadzone do użytku w miejskich stacjach filtrów w Anglii.
Wolny piasek filtrujący wodę używane przez Thom’a i Simpson’a były bardzo duże i wymagały częstego i rozległego sprzątania. Z powodu narastającej potrzeby filtrowania wody, naukowcy w Stanach Zjednoczonych wynaleźli szybki filtr piaskowy w późnym dziewiętnastym wieku (Baker & Taras, 1981). Ten filtr piaskowy miał zastosowanie przy silniejszych strumieniach wody, znacznie zwiększając wydajność i przepustowość filtrów do wody.